İş kurarken işletme türünü seçmek, bir kuruluş paketi seçmekten daha kapsamlıdır. Başlangıç gideri önemli olsa da işin kimin adına yürütüleceği, kararların nasıl alınacağı ve kazanılan paranın nasıl kullanılacağı da konuşulmalıdır. Aynı sektördeki iki girişimcinin farklı yapılarla çalışması bu nedenle şaşırtıcı değildir. Birinin doğru tercihi, diğerinin planına uymayabilir.
Bu yazı kuruluş belgelerini sıralamak yerine kararın arkasındaki sorulara odaklanır. Belge hazırlığına geçmeden önce kendi beklentilerinizi yazıya dökmek, mali müşavirle yapacağınız karşılaştırmanın daha somut olmasını sağlar.
Önce kullanılan kavramı netleştirin
Günlük konuşmada “şahıs şirketi” ifadesi çoğunlukla gerçek kişi adına yürütülen işletme için kullanılır. Ticaret Bakanlığının ticaret şirketleri sınıflandırmasındaki şahıs şirketi kavramı ise kollektif ve komandit şirketleri kapsar. Limited şirket, sermaye şirketleri arasında yer alır. Görüşmenin başında hangi yapıyı kastettiğinizi açıkça söylemek, farklı kavramları karşılaştırmanızı önler.
Bu yazıda şahıs işletmesi ifadesi gerçek kişi adına yürütülen işletme anlamındadır. Faaliyetin ticari kazanç mı, serbest meslek kazancı mı oluşturacağı ise ayrıca ele alınmalıdır. İşin internette yapılması veya tek kişiyle başlaması, bu değerlendirmeyi tek başına sonuçlandırmaz.
İşe kimlerle başlayacak, kimlerle devam edeceksiniz?
Bugün tek başınıza çalışmanız, yarın da aynı düzeni sürdüreceğiniz anlamına gelmez. Bir ortağın işe katılması, aile üyesinin katkısı veya dışarıdan kaynak sağlanması ihtimallerini ayrı ayrı konuşun. Katkının ortaklık, borç veya başka bir ilişki olarak mı düşünüldüğünü başlangıçta tanımlamaya çalışın.
Limited şirketin ortaklar genel kurulu ile müdür veya müdürler kurulu şeklinde organları bulunur. Ancak bu bilgi, her ortaklık planının limited şirketle kurulması gerektiği sonucunu doğurmaz. Temsil, pay sahipliği ve sorumluluk konularının kendi koşullarınıza göre incelenmesi gerekir. “Limited olunca kişisel sorumluluk kalmaz” gibi genel bir kabule dayanmayın; kamu borçları, yöneticilik ve kişisel taahhütler ayrıca değerlendirilmelidir.
Kazanılan parayı nasıl kullanmayı planlıyorsunuz?
Beklenen satış tutarıyla işin içinde bırakılacak kaynak aynı soru değildir. İşletmenin kazancını ağırlıklı olarak kişisel harcamalarınızda mı kullanacaksınız, ekipman ve personel için mi ayıracaksınız? Bu soruya tahmini cevap vermek bile karşılaştırmayı geliştirir.
İlk görüşmeye yalnız bir aylık satış tahmini götürmeyin. Düşük, olağan ve yüksek faaliyet senaryolarını ayrı hazırlayın. Her senaryoda giderlerinizi, tahsilat vadelerinizi ve işte bırakmayı düşündüğünüz tutarı belirtin. Vergi karşılaştırmasını tek bir rakama indirmek yerine bu varsayımlarla birlikte değerlendirmeyi isteyin. Tahmini sonuçların hangi koşullarda değişeceğini de sorun.
Yönetim düzeni size nasıl bir yük getirecek?
İşletme türü seçilirken günlük çalışma biçimi de karşılaştırılmalıdır. Sözleşme imzalama, banka işlemlerini takip etme, kararları belgeleme ve ortakları bilgilendirme gibi işler kimin sorumluluğunda olacak? Birden fazla kişinin çalıştığı işte, herkesin her işlemi yapabildiği varsayımıyla hareket etmeyin.
Kuruluş giderlerini, düzenli muhasebe hizmetini ve ihtiyaç duyulabilecek ek işlemleri ayrı kalemlerle sorun. Tekliflerin aynı hizmetleri içerip içermediğini anlamadan fiyat kıyaslaması yapmayın. Şirket türünü yalnızca daha kurumsal görüneceği düşüncesiyle seçmek yerine, gerçek müşterilerinizin sözleşme ve tedarik koşullarını araştırın.
Karşılaştırmayı yazılı bir karar notuna dönüştürün
Görüşmeden sonra bir sayfalık not hazırlayabilirsiniz. Notta değerlendirilen seçenekler, dayandığınız varsayımlar, açıklığa kavuşmayan sorular ve tekrar görüşme gerektiren gelişmeler bulunsun. Örneğin ortak alınması veya faaliyet alanının değişmesi, mevcut planın yeniden incelenmesini gerektirebilir.
Kararı kuruluş işlemleriyle birlikte değerlendirmek için şirket kuruluşu hizmet kapsamını inceleyebilirsiniz. Faaliyet, adres ve belge hazırlığı için ayrıca ilk görüşmeye hazırlık rehberinden yararlanabilirsiniz. Böylece bu yazıdaki karar sorularını uygulama hazırlığıyla ilişkilendirebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Herkes için geçerli bir işletme türü önermez; seçimin mali ve hukuki sonuçları kişisel durumunuz üzerinden değerlendirilmelidir.